9 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Korupcji, święto ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2003 roku. Data ta przypomina o globalnym wyzwaniu, jakim pozostaje zjawisko korupcji, i mobilizuje do wspólnych działań przeciwko temu procederowi.
Czym jest korupcja
Korupcja to złożone zjawisko, które daleko wykracza poza popularne rozumienie jako przekupstwo. Według Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku, korupcję można zdefiniować jako nielegalne działanie wykorzystujące uprzywilejowaną pozycję dla uzyskania ekonomicznych lub politycznych korzyści, które przedkłada interes prywatny nad publiczny.
W szerokim ujęciu korupcja obejmuje przekupstwo, sprzedajność, protekcję, kumoterstwo, kupczenie wpływami oraz przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, gdy jest to związane z jakąkolwiek korzyścią majątkową lub osobistą. W życiu codziennym może to przybrać formy ustępowania praw majątkowych, bezpłatnych usług, sponsorowania wycieczek, poparcia w uzyskaniu pracy czy awansu.
Historia Międzynarodowego Dnia
Zgromadzenie Ogólne ONZ wyznaczyło 9 grudnia jako Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Korupcji podczas przyjęcia Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciwko Korupcji 31 października 2003 roku w Méridzie w Meksyku. Konwencja weszła w życie 14 grudnia 2005 roku i jest pierwszym globalnym, prawnie wiążącym instrumentem służącym zwalczaniu korupcji w sektorze publicznym i prywatnym. Polska ratyfikowała konwencję 15 września 2006 roku.
Polska na tle międzynarodowym
Sytuacja Polski w kontekście walki z korupcją budzi poważne obawy. Według opublikowanego w lutym 2025 roku Indeksu Percepcji Korupcji organizacji Transparency International, Polska zajęła 53. miejsce na 180 analizowanych państw, uzyskując 53 punkty na 100 możliwych, gdzie zero oznacza największą korupcję, a 100 jej brak. To spadek o jeden punkt w porównaniu z 2023 rokiem i najgorszy wynik od 12 lat.
Pozycja Polski pogarsza się nieprzerwanie od 2015 roku, kiedy zajmowała 29. miejsce z wynikiem 63 punktów. Dla porównania, czołówkę rankingu w 2024 roku zajęły Dania z 90 punktami, Finlandia z 88 oraz Singapur z 84 punktami. Średni wskaźnik dla krajów Unii Europejskiej i Europy Zachodniej wyniósł 64 punkty, co oznacza drugi rok z rzędu spadek.
Działania polskich instytucji
Centralne Biuro Antykorupcyjne odgrywa kluczową rolę w zwalczaniu korupcji w Polsce. Według informacji z witryny CBA, do zadań biura należy rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw korupcyjnych oraz ściganie ich sprawców. CBA prowadzi działania operacyjne i procesowe, kontrolne oraz analityczne.
Biuro jest jedyną służbą specjalną posiadającą narzędzie kontroli oświadczeń majątkowych i decyzji gospodarczych. Co roku CBA przygotowuje opracowanie zatytułowane Mapa Korupcji, obrazujące stan przestępczości korupcyjnej w Polsce we współpracy z innymi służbami, Prokuraturą Generalną i Ministerstwem Sprawiedliwości.
W ramach działalności prewencyjnej CBA prowadzi kampanie edukacyjne, warsztaty i seminaria mające na celu podnoszenie świadomości społecznej. W 2023 roku podczas Zgromadzenia Ogólnego EPAC/EACN projekt #ABCuczciwości został uznany za najlepszą inicjatywę przeciwdziałania korupcji.
Globalne wyzwania
Korupcja stanowi zagrożenie dla instytucji demokratycznych, hamuje rozwój gospodarczy, zwiększa nierówności społeczne i często prowadzi do łamania praw człowieka. Według Światowego Badania Uczciwości w Biznesie przeprowadzonego przez firmę audytorską, w raporcie ACFE Report to the Nations 2024 wskazano, że najwyższy odsetek korupcji występuje w sektorach technologii, mediów i komunikacji oraz energetyki.
Biuro Narodów Zjednoczonych do Spraw Narkotyków i Przestępczości wraz z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju przewodzą globalnym działaniom, współpracując z rządami, społeczeństwem obywatelskim oraz sektorem prywatnym. Hasło wykorzystywane przez ONZ podkreśla, że każdy ma wpływ na walkę z korupcją poprzez budowanie świadomości i promowanie uczciwości.
Perspektywy na przyszłość
Walka z korupcją wymaga zaangażowania wszystkich sektorów społeczeństwa. Państwa, urzędnicy, funkcjonariusze organów ścigania, przedstawiciele mediów, sektor prywatny, środowisko akademickie, społeczeństwo obywatelskie i młodzież – wszyscy mają do odegrania rolę w budowaniu świata wolnego od korupcji.
Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Korupcji przypomina, że tylko poprzez wspólne działania można przezwyciężyć negatywne zjawiska korupcji i stworzyć bardziej przejrzyste, sprawiedliwe społeczeństwo oparte na praworządności.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
